Kredit təklifində ən çox diqqət çəkən rəqəm illik faizdir. Lakin borcalanın faktiki xərcinə komissiya, məcburi sığorta və digər ödənişlər də təsir edə bilər. FİFD — faktiki illik faiz dərəcəsi — bu xərclərin təsirini vahid illik göstəricidə görməyə kömək edir.
FİFD sadə dildə nəyi göstərir?
FİFD kreditdən əlinizə keçən xalis məbləğlə gələcəkdə edəcəyiniz məcburi ödənişləri zaman amilini nəzərə alaraq müqayisə edən illik effektiv dərəcədir. Məqsəd fərqli komissiya və ödəniş quruluşuna malik təklifləri eyni ölçü ilə qiymətləndirməkdir.
Məsələn, 10 000 AZN kredit rəsmiləşdirilir, amma 1% komissiya əvvəlcədən tutulursa, istifadə edə bildiyiniz xalis vəsait 9 900 AZN olur. Aylıq ödəniş isə 10 000 AZN əsas məbləğə görə hesablanır. Buna görə faktiki illik xərc nominal faizdən yüksək görünə bilər. Öz rəqəmlərinizlə nəticəni FİFD kalkulyatorunda hesablayın.
Nominal faiz və FİFD arasındakı əsas fərq
| Göstərici | Nominal faiz | FİFD |
|---|---|---|
| Nəyi ölçür? | Əsas borca tətbiq olunan faiz dərəcəsini | Məcburi xərclər daxil effektiv illik yükü |
| Komissiya | Adətən daxil deyil | Məcburidirsə təsiri nəzərə alına bilər |
| Müqayisə üçün faydası | Oxşar xərcli təkliflərdə ilkin orientir | Fərqli xərc quruluşlarını müqayisə etmək üçün daha dolğun göstərici |
Nominal faiz yenə də vacibdir, çünki aylıq ödəniş cədvəlinin əsas hissəsini formalaşdırır. FİFD isə onu əvəz etmir; kreditə daha geniş xərc baxışı əlavə edir. Buna görə qərar zamanı həm nominal faizi, həm FİFD-ni, həm də manatla ümumi geri ödənişi birlikdə yoxlamaq lazımdır.
FİFD hesabına hansı xərclər təsir edir?
Kreditin əldə olunması üçün məcburi olan və əvvəlcədən məlum xərclər nəticəyə təsir edə bilər. Ən çox rast gəlinən nümunələr bunlardır:
- kreditin rəsmiləşdirilməsi və ya verilməsi üçün komissiya;
- kredit almaq üçün məcburi olan sığorta ödənişi;
- xidmətin əldə olunması üçün qaçılmaz digər tutulmalar;
- ödənişlərin tarix və məbləğ bölgüsü.
Hər xərc avtomatik olaraq FİFD-yə daxil edilmir. Kredit müqaviləsindən asılı olmayan, könüllü və ya əvvəlcədən məlum olmayan bəzi xərclərin hüquqi metodologiyada ayrıca yanaşması ola bilər. Buna görə hesablamada yalnız sizə təqdim olunan sənəddə məcburi göstərilən rəqəmləri daxil etmək daha düzgündür.
10 000 AZN kredit üzrə sadə nümunə
Tutaq ki, məbləğ 10 000 AZN, müddət 36 ay, nominal illik faiz 12%, komissiya 1%, məcburi sığorta isə 100 AZN-dir. Annuitet üsulu ilə aylıq ödəniş təxminən 332 AZN olsa da, borcalanın başlanğıcda istifadə etdiyi xalis vəsait komissiya və sığorta səbəbindən aşağı olur. FİFD bu fərqi illik effektiv dərəcəyə çevirməyə çalışır.
Bu nümunədə dəqiq nəticə ödəniş tarixlərindən və tutulmanın necə aparılmasından asılıdır. Təxmini hesab üçün FİFD kalkulyatoruna, sadəcə aylıq ödəniş və cədvəl üçün kredit kalkulyatoruna keçin.
İki kredit təklifini necə müqayisə etmək olar?
- Eyni kredit məbləği və müddət üzrə müqayisə aparın.
- Nominal faizlə yanaşı FİFD-ni və bütün məcburi xərcləri qeyd edin.
- Ümumi geri ödənişi manatla hesablayın.
- Aylıq ödənişin büdcənizə təsirini borc yükü kalkulyatorunda yoxlayın.
- Müqavilədə erkən bağlama, gecikmə və dəyişən faiz şərtlərini oxuyun.
Fərqli faiz və komissiya ssenarilərini plan müqayisəsi alətində yan-yana görmək mümkündür. Aşağı aylıq ödənişin daha uzun müddət səbəbindən yüksək ümumi xərc yaratmadığını ayrıca yoxlayın.
Rəsmi metodologiya və mənbə
Azərbaycan qanunvericiliyində FİFD kredit üzrə xalis vəsait və ödəniş axınlarını nəzərə alan riyazi metodologiya ilə müəyyən edilir. Müqavilədə kreditin məbləği, müddəti, FİFD-si, komissiyalar və digər tələb olunan ödənişlər aydın göstərilməlidir. Ətraflı hüquqi mətn üçün e-qanun.az üzərindən rəsmi qaydaya baxın.
FİFD müqayisə göstəricisidir, kreditin təsdiqinə və ya sizin üçün uyğun olduğuna zəmanət deyil. Yekun qərarda gəlirin sabitliyi, ehtiyat fondu və müqavilə riskləri də nəzərə alınmalıdır.
Aylıq və ümumi ödənişi kredit kalkulyatorunda hesablayın, fərqli şərtləri plan müqayisəsi alətində yan-yana görün. Kredit kalkulyatoru · Planları müqayisə et.
Bu yazı məlumat xarakterlidir və fərdi maliyyə məsləhəti deyil. Fərziyyələr metodologiyada, məzmunun hazırlanma qaydası redaksiya siyasətində izah olunur. Hesablama metodologiyası · Redaksiya siyasəti.